|
Zintegrowany system wspomagający
zarządzaniem i
ochroną zbiornika zaporowego
Od stycznia
2010 r. IETU uczestniczy w realizacji projektu „Zintegrowany
system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego
(ZiZOZap)”. Beneficjentem i koordynatorem projektu jest
Uniwersytet Śląski w Katowicach działający w imieniu Konsorcjum
Naukowego, w skład którego wchodzą Uniwersytet Śląski w
Katowicach, Politechnika Krakowska, Instytut Terenów
Uprzemysłowionych w Katowicach oraz Instytut Podstaw Inżynierii
Środowiska PAN w Zabrzu. Projekt dofinansowany jest ze środków
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu
Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka - POIG 01.01.02-24-078/09.
Obszarem
badawczym
projektu ZiZOZap jest Zbiornik Goczałkowicki, na którym
interdyscyplinarne zespoły specjalistów przeprowadzą monitoring
i analizy różnych elementów środowiska. Dane z badań warunków
hydrologicznych, hydrogeologicznych i fizykochemicznych wody i
osadów dennych oraz sparametryzowane wskaźniki ekologiczne i
higieniczne odnoszące się do stanu flory i fauny oraz środowiska
przyrodniczego wokół zbiornika zostaną zebrane w zintegrowane
bazy danych.
Realizatorzy
projektu rozpoznają jakie są główne problemy istotne dla
optymalnego zarządzania zbiornikiem zaporowym, utworzą system
informacyjny wraz z bazą danych. Na podstawie wyników badań i
scenariuszy gospodarki wodnej opracują
numeryczny
model zbiornika zaporowego.
Umożliwi on
bieżącą ocenę stanu jakościowego i funkcjonalnego
zbiornika oraz symulowanie i prognozowanie jego zmian.
Procedury,
które zostaną opracowane na podstawie szczegółowych badań
modelowych na Zbiorniku Zaporowym w Goczałkowicach będzie można
wdrożyć na innych zbiornikach zaporowych w kraju, a także
w państwach Unii Europejskiej. Zapewni to mocne ugruntowanie
Nauki Polskiej w trójkącie wiedzy opartym na bazie nauka +
technologia + innowacja oraz zabezpieczenie realizacji
programów, których celem jest osiągnięcie rozwoju zrównoważonego
przez wpływ na stabilność procesów przyrodniczych i równowagę
ekologiczną.
W praktyce,
system modeli zbiornika ma umożliwić przewidywanie zmian
ilościowych i jakościowych zasobów wodnych, wpływających na
procesy uzdatniania wody i minimalizację kosztów jej
uzdatniania, a także prognozowanie żyzności wód oraz innych
zmian w zbiorniku i w otaczających zbiornik ekosystemach.
Podjęte
działania badawcze umożliwią w przyszłości uzyskanie dobrego
stanu środowiska, a także uniknięcie ewentualnych wysokich
kar z powodu niewykonania przyjętych zobowiązań unijnych przez
instytucje zarządzające zbiornikami zaporowymi. Wypracowany
uniwersalny system będzie służyć efektywniejszemu planowaniu i
zarządzaniu eksploatacją zbiorników zaporowych, podejmowaniu
racjonalnych decyzji tak, aby chronić potencjał ekologiczny
zbiorników przy jednoczesnym utrzymaniu ich funkcji.
Wymiernymi
korzyściami
z realizacji projektu będą poprawa zasobów zbiornika jako źródła
wody do picia dla Śląska; udoskonalenie ochrony przed skutkami
powodzi i suszy oraz zachowanie stałego minimalnego odpływu wód
ze zbiornika w warunkach suszy; ochrona wartości przyrodniczych
i gospodarki rybackiej zbiornika. Przedstawione zostaną także
możliwości wykorzystywania Zbiornika Goczałkowickiego dla
rozwoju rekreacji.
Kontekst
Projekt
dotyczy obszaru całego kraju, a także innych krajów europejskich
o podobnym ukształtowaniu terenu i oddziaływaniach
klimatycznych, szczególnie tych, które przyjęły prawne
zobowiązania wynikające z zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej
EU.
W świetle
zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej, w krajach Unii
Europejskiej konieczna jest intensyfikacja działań
umożliwiających zrównoważone gospodarowanie zasobami wód w celu
uzyskania ich dobrego stanu do 2015 roku. Dotyczy to także
podlegających silnej antropopresji zbiorników zaporowych.
Europejskie standardy zarządzania tymi akwenami wymagają
zachowania dobrego potencjału ekologicznego zasobów wodnych i
ekosystemów z nimi związanych, a także wykorzystania wód
zbiorników zgodnie z ich funkcją gospodarczą i zapewnienia
bezpieczeństwa budowli piętrzącej w warunkach zagrożeń
naturalnych i technologicznych.
Projekt wiąże
się z zapisami wszystkich międzynarodowych konwencji na temat
zrównoważonego gospodarowania wodami jak „Berneńska” - o
ochronie dzikiej fauny i flory oraz siedlisk naturalnych (1979);
„Ptasia” 79/409/EEC - w sprawie ochrony dzikich ptaków (1979);
czy „Siedliskowa” (tzw. FFH) 92/43/ECC - w sprawie ochrony
siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (1992).
Projekt ten
spełnia istotne zapotrzebowanie na poprawę w zakresie
zintegrowanego i zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych,
uwzględnione w priorytetach badawczych obszaru
badawczego „Środowisko i Rolnictwo” Krajowego Programu Badań
i Prac Rozwojowych w takich działaniach jak:
1. Wpływ
zagospodarowania i użytkowania terenu na reżim hydrologiczny i
jakość wody oraz wykorzystanie retencji glebowej i
powierzchniowej w kształtowaniu zasobów wodnych;
2. Gospodarowanie
wodą na obszarach cennych przyrodniczo oraz działania dla
przywrócenia lub poprawy ich walorów przyrodniczych;
3. Rozwój
systemów informacyjnych w zarządzaniu zasobami wodnymi.
Dodatkowych
informacji o projekcie ZIZOZAP udzielają:
Zdjęcia:
Zbiornika Zaporowego w Goczałkowicach Andrzej Siudy
|
